











ULUCKY MATHEBULA Unene
elinama-28 eminyaka elinqwenela ukubhalelwa ngamanenekazi aneminyaka ephakathi kwe-19 nama-26. Uthanda ukuphulaphula umculo. ukufunda iimagazini nokubonisana ngemiba. Makabhalelwe ngesiNgesi, isiZulu, isiNdebele. isiSuthu okanye isitsonga. Idilesi yakhe ithi P/Bag X5015, Room 62 B, Matco, 2275.

UELIAS NKOKO KOMAPE
linene ellinama-2 eminyaka elinqwenela ukubhalelwa ngamanenekazl aseMzantsi Afrika aphakathi kweminyaka eli-18 nengama-20. Uthanda ukufunda limagazini, ukuphulaphula umculo wekholo nokuya ecaweni. Makabhalelwe ngesiNgesi okanye isiTswana. ldilesi yakho ithi P0 Box 2, Potgietersrus, 0600.

UDAVID MUKAPUWENYI SITHOLE llnene elinama-25 eminyaka elinqwenela ukubhalelwa nangubanina Uthanda ukubonisana ngezlmvo, ukubukela umabonakude nokuphulaphula unomathotholo. Mbhaleleni ngesiNgesikuphela, ldilesi  yakhe ithi: Perseel VH 39, Bull- 8535.

UTANANA MAPU linene elinama-27 eminyaka elinqwenela ukuqhagamshelana namanenekazi asukela kuma-20 ukuya kuma-29 eminyaka. Uthanda ukufunda iinoveli, ukuphulaphula umculo kwanokudlala igalufa. Makabhalelwe ngesixhosa okanye isiNgesi  kule dilesi St. Albans Maxlmum, Prlvate Bag X6055, Port Elizabeth,
6000.

UBURTON  KACHINGWE
Iinene laseMalawi eline-1 7 leminyaka kwaye unqwenela ukubhalelwa nangubani na. Uthanda ukuphulaphula umculo werap, ukuqokelela lzttampu nokubukela ibhola ekhatywayo. Idilesi  yakhe ithi c/o Mrs Kachingwe, Malawi Railways Ltd, Personnet Department, P0 Box 3144, Limbe, Malawi.

UNCEBA  MAGAJANA linene elinama-26 eminyaka elinqwenela ukubhalelwa ngamanenekazi aphakathi kwarna-22 nama-24
eminyaka. Uthanda ukuphulaphula umculo, ukudlala ibhola ekhatywayo, ukufunda iinoveli  nokubhala illeta iileta mazibhalwe ngesiNgesi, lsixhosa okanye isiZulu. ldllesl yakhe ithi N.P.
Majajana 94594841, St Albans Maximum Prison, Private Bag X6055, Port Elizabeth, 6000.

UMARGARET MEDURE
llnenekazl elinama-21 eminyaka elingathanda ukubhalelwa ngabantu abanemlnyaka ephakathi kwama-21 nama-30. Uthanda ukubukela umabonakude, ukuphulaphula umculo, ukufunda ilmagazlni. ukukhenketha nokudlala inetball. Makabhalelwe ngeslNgesi, isiTswana kunye nesiSuthu. Abatshayayo nabaselayo bangazihluphi. Makathunyelelwe neefoto kute diliesi Univers!ty of Norfh West, Prlvate Bag X2046, Mmabatho, 2735.

UNATASHA QUEENROSE
Iinenekazl elineminyaka eli1 7 elingathanda ukubhalelwa ngabemi  baseMelika, eMzantsi Afrlka nasejamani  Uthanda ukufunda, ukudlala lnetball, ukuya ecawenl nokuphulaphula iklabhu, ljazz kunye nomculo opholileyo. Makabhalelwe ngesiNgesi athunyetelwe neefoto kule dilesi P0 Box 60 Gideon, 9000, Namibia.

UAUKUS AUKUS linene eline19 lemlnyaka eliqwenela ukubhalelwa nangubanl na Uthanda ukufunda imagazini  kunye namaphephandaba, ukuphulaphula umculo wereggae, ukuya ecaweni, lbhola ekhatywayo, ukuqubha, ukubukela imlboniso nabantu abahlekisayo.
Makabhalelwe ngesiNgesi kuphela kule dilesi Oshlkutufitu Secondary School, P Bag 52, Namibia.

UMATHABI  BOCCACCIO 1MADALA MNISI   linene elline-1 7  leminyaka elingathanda ukubhalelwa nangubani na. Uthanda uku1yelela abah!obo, ukuya ecaweni, ukufunda ilmagazlnl nokubukela lfilim. Makabhatelwe ngesiNgesi okanye isiTsonga. idilesi  yakhe ithi Box 1086, Mkhuhlu, 1246.







OKU NGAPHAKATHI

Bhotani Bafundi,
Bunzima ubomi kule mihla kuba imisebenzi inqongophele kanti nolwaphulo-mthetho Iugquba ngamandla. Ngaba oko kuwuchaphazela ngantoni uTyhila Ufunde? Kule nyanga sikubonisa indlela yokumelana neengxaki ezahlukeneyo ojamelene nazo.

Makhe sijonge amakhasi empilo. Ngenxa yokuba nzima kobomi kule minyaka, wonk' umntu ukhathazwa kukucinezeleka kwengqondo. Uzibona njani iimpawu yaye yintoni onokuyenza ukunceda umntu onale ngxaki? Funda ukuze uve ubuchule bokumelena nale ngxaki.

Amakhasi emfundo akubonisa indlela onokufumana ngayo umsebenzi nokuthi unokuwufumana phi. Maninzi amacebo anokukunceda kukhethwe wena kumsebenzi ofunwa nangabanye abantu. Qhubeka nokuzama ithamsanqa. Sikunqwenelela impumelelo kweli hlabathi!


2 BONA XHOSA - Septembet 1996


Intshayelelo 


Ukhuphiswano
Abafundi aba-5
baza kuzuza iincwadi ezimbini
zakwaViva
Books.
Umbuzo:	XeIa iindidi ezimbini zemitshato.

Impendulo                            

Igama                               



ldilesi                               







                Ubudala          

Thumela Ie khuphoni incanyathiselwe kwiposkhadi kule dilesi: Marriage Competition, Look and Learn, RO. Box 35677, Northway, 4065. OIu khuphiswano luvalwa ngomhla wama-25 kuSeptemba ka-1996.


KuTyhila ufunde kule  nyanga....
  
  
Amabali amafutshane
The Tree Man


Ukufunda ukubhafa nokufunda
Ukufumana umsebenzi


lmisebenzi
Ukufundisa abantu abadala


lmfundiso ngesondo
Amakhanukan ' odwa!


Better English
Improve your English!


Umthetho
Umtshato noqhawulo-mtshato


Impilo yakho
Ukucinezeleka kwengqondo


Okuqhubeka emfundweni
Funda ngeencwadi!


Iileta zenu


Amanqaku emfundo akuTyhila Ufunde aveliswa yiMedia-in-
Education neEnglish Literacy Project (ELP), ne-Dept of Adult &
Community Outreach, neStreet Law Project. Amanqaku ahlelwa
nguUna Seery. l-DTP nokuVeliswa kwayo kwenziwa nguSally
Giles. Umfanekiso ongaphandle ufotwe ngusally Giles







	-
Abafundi Abatsha

AMABALI AMAFUTSHANE
UAobert Mazibuko wayebizwa ngokuba yiNdoda yoMthi. Wayebizwa ngelo gama kuba wayethanda umhlaba efundisa nabantu ukutyala imithi nezityalo. Kule nyanga, uTyhila Ufunde kubalisela ngobomi bakhe - ngemfundo yakhe nokukhula kwakhe. Esi sisicatshulwa sebali   lakhe.


INdoda yeMithi









Imfundo yam
Sasingamakhwenkwe asibhozo ekhaya. Ndandingowesine ekhaya, yaye ndim kuphela owayenqwenela ukuphucula imfundo. Abanye baxhoma esikolweni kwiBanga Iesi-4 baza baya kusebenza eJohannesburg ukuze bafumane imali yokuhlawula irhafu! Kwakufuneka sirhafele izinja, izindlu, izintlobo novoto. Kwakhona kwakufuneka unxibe kakuhle kanti iimpahla
zazibiza. Kwafuneka ndisebenze nzima ukuze ndifumane imali yokuthenga iimpahla.

Phantse ngo-1 91 O - ngexesha leHaIIeys Comet - abefundisi baseWesile baqalisa isikolo sangasese ekhaya, baza baqesha itishala eyayiza kusifundisa. Kungekudala abazali bam beva ngendawo ekuthiwa yiDriefontein, eyayithengwe ngabantu abaNtsundu. Yayinezikolo ezakhiweyo ukuze
zifundise abantu abaNtsundu. Abazali bam bafuduka eSpioenkop baya kuhlala eDriefontein. Xa usapho lwasekhaya lwaluhlala apho, utata waya kusebenza kwifama yobisi eJohannesburg.

Ndathi xa ndiqala ukufunda eDriefontein ndafumana ukuba abafundi kwakufuneka balime izitiya njengenxalenye yezifundo zabo. Ndandikhule ndiwuthanda umhlaba, ekhaya nasesikolweni eSpieonkop. Ngoko ndawusebenza kakuhle umhlaba. Ndikhumbula sinconywa isitiya sam yinqununu nangabahloli ababevela ePietermaritzburg. Ndafumana isiqinisekiso sokuphumelela amabanga aphakamileyo eDriefontein. Kwakulelona nqanaba Iiphezulu lemfundo eNatal ngoko. Emva koko ndaya eSt Francis Teachers Training College eMarianhill ngo-
1928.






























AbakwaMondi Paper bavuyisana neBona ngempumelelo yeminyaka engama-40




Kufote uJoanne Bloch

lnkampani ephambili ekuveliseni amaphepha okushicilela, awoshishino nawemfundo






	-	Abafundi Abatsha
AMABALI AMAFUTSHANE




Ndandifundiswa nguMfundisi Father Bernard Huss, owayehlohla izifundo zolimo. Ndavuya kukufundiswa nguye kuba wandifundisa lukhulu. Wayekholelwa ekubeni abantu bafanele bafunde -bangafundisi ingqondo kuphela koko bafundise nomzimba.
Sasifundiswa ukulungisa izitulo, iibhodi neefestile. Basifundisa ukunceda uluntu ngokulwakhela izindlu zangasese nokutyala imithi nezitiya zemifuno.

UMfundisi Huss wandifundisa nokwenza umgquba wesitiya, ekuyinto esasiyenza ekhaya kodwa singalazi igama layo. Kodwa yayisenziwa ngendlela ephucukileyo ndaza nam ndaba nomdla. UMfundisi Huss wayengakholelwa ekusebenziseni amachiza ekulimeni imifuno nezityalo. Wasifundisa ukuba ezo zinto ziyabiza yaye zenzakalisa imeko-bume yendawo. Wayekholelwa kumgquba owenziwe ngomhlanga, ingca nezinto ezimdaka zasekhitshini.

Ngentsimbi yesibini, zonke iititshala
eziqeqeshwayo zazisiya kwizitiya zazo. Umfundi ngamnye wayenesitiya esiza kubonisa ukuba uza kusebenza njani xa sesebenza. Ukufuya, ukulima ukulima imithi ndandikuthanda ndisemncinane. Ndathi oko kwakusisipho esivela ezulwini. USista Glenantia, ititshala yam kunyaka wesibini ekholeji, wakuqaphela oko waza wandibeka ukuba ndijongane nomyezo weentyatyambo eSt Francis College. Yonke imihla kusasa nasemva kwemini ndandisusa ukhula ndize ndizinkcenkceshele.
Ukuthanda indalo kwandenza ndazithanda nangakumbi. Ndabona indlela izinambuzane ezithanda ngayo iintyatyambo, neenyosi eziza kufunxa amanzi eentyatyambo neentaka ezazifunxa iintyatyambo ezinkulu.

lNdoda yoMthi
namabhaso ayo
URobert Mazibuko wasweleka enama-90
eminyaka ubudala. Ebomini bakhe wayefundisa abantu ngomhlaba.

Wayebabonisa indlela umhlaba onokondla ngayo amahlwempu xa ulinywa kakuhle. Wayelima ngokusebenzisa isichumiso sokuzenzela esasingaziwa eMzaritsi-Afrika.

URobert wazuza iimbasa ezininzi ngomsebenzi wakhe, Ngo-1991 wazuza iDurban Enviromental Week Award ekulondolozeni indalo. Ngo-1 993 wazuza iGreen Trust Award, kanti ngoDisemba ka1 993 wazuza iDepartment of Enviromental Conservation  Award.



	AbakwaMontli Paer bafundisa wonk umDtu

		BONA XHOSA - September 1 996 3

4 BONA XHOSA - September 1996

